Sloop en nieuwbouw van woningen

Terug naar Effectmodules en indicatoren

Deze indicator telt per cel hoeveel woningen er in een periode zijn gebouwd en hoeveel er zijn gesloopt, uitgesplitst naar woningtype (WP4). Hij staat per casus en per zichtjaar onder /Indicatoren/<casus>/Zichtjaren/<jaar>/SloopNieuwbouwPerWoningtype, met de berekening in Templates/Indicatoren/SloopNieuwbouwPerWoningtype.dms. Hij is de levering aan Hestia (pbl-nl/model-hestia-development#180) en de bron voor de sloop- en nieuwbouwcontroles in het diagnoseharnas.

Anders dan Woningwaarde nieuwbouw, dat de cumulatieve voorraadtoename sinds het basisjaar waardeert, gaat het hier om de stroom in een periode: wat er tussen het vorige en dit zichtjaar is gebouwd en gesloopt. De waargenomen BAG-nieuwbouw en BAG-sloop tussen het basisjaar en de BAG-peildatum zitten er niet in; Hestia leest die uit de BAG zelf.

Welke cellen tellen mee

Een cel telt als gealloceerd wanneer hij in dit zichtjaar een label draagt dat hem vastlegt en aan het begin van de periode nog niet vastlag. In het eerste zichtjaar is die beginstand de startstaat, waarin alleen de BAG-nieuwbouw een label draagt; daarna de stand van het vorige zichtjaar. Of een label vastlegt hangt aan de subsector: alles wat het model bouwt legt de cel vast, landbouw niet, want het gewas wordt elk zichtjaar opnieuw gekozen en verdringt niets (#803).

De beginstand van een cel verdwijnt in deze periode op drie manieren: de allocatie bouwt er, de oplegging maakt de cel in het eerste zichtjaar leeg voor nieuwe natuur, water of het bouwregime (dezelfde bron als de sloopmaskers), of de herontwikkelingskans laat het perceel vrij en het model leegt de cel voor de allocatie. Een cel die werken als verdikking krijgt toegewezen, houdt zijn woningen (#868) en telt niet als sloop. Na het eerste zichtjaar telt een cel alleen mee als zijn beginstand er aan het begin van de periode nog stond: niet vastgelegd, geen opgelegde sloop, en woningen in de vorige stand. Zo telt een cel nooit twee keer, en telt een woning onder een gewas wel mee zodra er wordt gebouwd.

De grootheden

Grootheid	Definitie
`Nieuwbouw/<WP4>`	De dichtheid van het gealloceerde ontwikkelpakket maal het celoppervlak, op de cellen die deze periode zijn gealloceerd, toegerekend aan het woningtype van het pakket, plus de vervangen woningen van dat type
`Sloop/<WP4>`	De beginstand per woningtype op de cellen waar die beginstand in deze periode verdwijnt (door de allocatie, door de opgelegde sloop van de variant of doordat de herontwikkelingskans het perceel vrij liet), plus de vervangen woningen van dat type
`Vervanging/PerType/<WP4>`	De vervangen woningen per type: het aandeel van de beginstand dat in deze periode aan de beurt is, maal de beginstand van dat type

De beginstand is de basisjaarvoorraad plus de waargenomen BAG-nieuwbouw en min de waargenomen BAG-sloop tot de BAG-peildatum, met de pijplijn van vergunde bouw en sloop (StartState_metBAGSloopNieuwbouwWonen). De sloop is dus de sloop die bij herontwikkeling en oplegging hoort: bestaande woningen die wijken voor wat het model op die plek zet. Welke percelen met woningen voor herontwikkeling door wonen in aanmerking komen bepaalt de Herontwikkelingskans.

De vervangingsstroom

Naast de sloop bij herontwikkeling kent het model een vervangingsstroom: woningen van de bestaande voorraad die worden gesloopt en op dezelfde plek in hetzelfde type en aantal terugkomen. In de BAG van 2013 tot en met 2024 was dat bijna twee derde van de sloop op locaties met sloop en nieuwbouw, maar omdat de voorraad er niet door verandert ziet de allocatie die stroom niet (#859).

De stroom rekent met een jaarlijkse vervangingskans per bouwperiode van het pand, de klassen van het hedonische prijsmodel (ModelParameters/Wonen/Vervanging). Per cel is de kans het gemiddelde over de woningen van het basisjaar (BaseData/Suitabilities/Wonen/Vervanging/Kans), en de beginstand van de cel dunt daarmee exponentieel uit vanaf het basisjaar. Het aandeel dat in een periode aan de beurt is, is wat er aan het begin van de periode nog stond min wat er aan het eind nog staat, op cellen die het model in die periode niet aanraakt. Een woning op een perceel met een rijksmonument wordt niet vervangen, zoals de herontwikkelingskans zo’n perceel ook nooit vrij laat (#869).

De stroom komt op twee plekken terug:

In deze indicator staan de vervangen woningen per periode in de sloopkaart en in de nieuwbouwkaart van hetzelfde type, zodat Hestia ze met een nieuw bouwjaar ziet. Een op een, want de stand kent geen krimp bij vervanging; terugbouwen met minder woningen staat open in #859.
In de verwervingskosten van woningen in het exploitatiesaldo, want een vervangen woning koopt het model terug als nieuwbouw; zie Exploitatiesaldo wonen.

De herontwikkelingskans kent de vervanging niet: een vervangen woning houdt in de kans de bouwperiode en het energielabel van het basisjaar. De rij vervanging_per_jaar in ChecksBasisjaar van het diagnoseharnas bewaakt wat de kansen samen op de voorraad van het basisjaar geven.

De balans

De container Balans sluit de stromen aan op de stand, per eengezins en meergezins en landelijk: de stand van dit zichtjaar hoort gelijk te zijn aan die aan het begin van de periode plus nieuwbouw min sloop, en in de eerste periode ook plus BAG-nieuwbouw min BAG-sloop. De rest staat apart voor de cellen waar het model iets doet en voor de overige cellen. Op de modelcellen hoort hij nul te zijn; wijkt hij af, dan mist er sloop of nieuwbouw op een cel die het model heeft aangeraakt. De balans gaat als Balans_<jaar>.csv mee in de levering.

Uitvoer

De levering aan Hestia staat in %LocalDataProjDir%/Hestia_<studiegebied>/<exportdatum>_RO_<casus>/, met per zichtjaar de submappen Nieuwbouw<jaar> en Sloop<jaar> en daarin een tif per woningtype, elk met een xml met de metadata en de jaren die de kaart beslaat, en de balanstabel Balans_<jaar>.csv. De exportdatum is ModelParameters/Hestia_Exportdatum. Het item Hestia in Templates/Indicatoren_T/Export.dms vraagt de levering voor alle zichtjaren op; batch/RunIndicatoren.ps1 draait hem in de productiereeks.

Aannames en beperkingen

De nieuwbouw komt uit de kenmerken van het gealloceerde ontwikkelpakket, niet uit het verschil in voorraad. Bij BAG-nieuwbouwcellen dragen die kenmerken de inrichting van een volledig ontwikkelde cel; zie BAG nieuwbouw in details.
Een cel wordt hoogstens een keer ontwikkeld (#735): modelnieuwbouw blijft de rest van de reeks vastgelegd. De sloop van een cel kan daardoor in geen twee periodes tellen.
De vervanging zit in sloop en nieuwbouw beide en heft elkaar in de stand op; wie alleen de herontwikkeling wil zien, trekt Vervanging/PerType van beide af.